Eğitim Plansızlığının Maliyeti

   Öncelikle yine kendi mesleğimi biraz daha anlatarak gireyim konuya daha sonrasında da plansızlığın maliyeti bir endüstri mühendisi gibi hesaplayalım, Bu yazıyı kendime bir vatandaşlık ödevi olarak gördüğüm için yazıyorum ,özellikle de çiçeği burnunda veya henüz lisans eğitimine başlamış endüstri mühendisleri için de faydalı bir hesaplama yöntemi olacağını düşünüyorum.

​

Endüstri Mühendisliği ülkemizde çok bilinmemektedir, işletmenin sayısalı veya iktisadın sayısalı gibi benzetmeler yapılır, ancak bunlar tam olarak doğru benzetmeler değildir. Endüstri mühendisini, ben pratisyen hekimliğe benzetirim, özel olarak eğildiği temel bir branş yoktur, temel mühendislik eğitimi dışında ağırlıklı olarak ileri matematik, ileri istatistik, algoritmik düşünme, analiz yapma, ileri ekonomi temelli bir eğitim alırlar ve bulundukları ortamları -neresi olursa olsun- analiz ederek verimsizliklerin tespiti ve nerelerin iyileştirilmesi gerekiyor sorusuna cevap aralar. Sadece üretim sektörü ile kısıtlı kalmaz çalışma hayatları, belediyelerden tutun da hastanelere kadar bir çok sektörde çalışabilirler, bu çalışma alanları üzerine yazılarımın ilerleyen dönemlerinde bir çok örnek vereceğim ama şimdi filmin makarasını biraz daha geriye saralım ve çocukluğumuza gidelim.

​

   Bir çoğumuz daha ilkokulda öğretmen olmak isteriz, bunun nedeni, neredeyse her gür gördüğümüz öğretmenlerimizdir, çünkü o mesleği tanımış oluruz, daha sonra ve biraz daha da büyüğünce, çevremiz bizim daha çok ilgilimizi çekmeye başlar, orada parlayan üniformaları ve sesli arabaları ile dikkatimizi çeken polisleri, itfaiyeleri gözlemleriz, biraz da Hollywood filmlerinin kahramanaları onlar olduğu için o meslekler bize havalı görünür ve bu mesleklere yönelmek isteriz, yani işin kısa ve özü , özellikle ülkemizde, çevremizden aşina olduğumuz meslek gruplarını bilir, onları tercih etmek isteriz.

 

   Ortaokul seviyelerine geldiğimiz zamanlar da ise çok detaylı olmasa bile meslek kartelamız genişlemiş olur ve fazla dallanmamakla birlikte diğer meslek gruplarına aşina olmaya başlarız, mühendis olacağız deriz ama kimya mühendisi demeyiz, doktor olacağı deriz ama gastroenterolog olacağız demeyiz.Bunlardan bir kaç yıl sonra liseye geliriz, işte asıl kırılma anı burada. Biz burada dalanmış branşları düşünmeye başlarız. Bu branşları düşünmenin ve sonrasında da seçmenin nedenleri ve motivasyonu gelecekte kazanılacak para, işin toplumdaki saygınlığı, en önemlisi ailelerimizin mutluluğu,genelde bu üç parametreye göre bir branş tercih ederiz. Maalesef öğrenciler bu parametrelere göre tercih yapmakta haklılar, çünkü milli politikalarımız arasında eğitim planlaması yok, yani gençlerimizi, önümüzdeki 30 yıl içerisinde bu kadar veteriner, bu kadar ziraat mühendisi, bu kadar hemşireye ihtiyacımız olacak gibi yönlendirici bir eğitimi yapılanmamız ve milli politikamız yok. Böyle olunca zincir market kasalarında gördüğümüz matematikçiler , benzin aldığımız pompalarda hizmet veren bilgisayar mühendisleri, veya al git serviste kağıt bardağa kahve dolduran sınıf öğretmenlerimiz olmazdı.

​

   Bakın böyle bir plansızlıkta nasıl bir milli servet israfı olduğunu görebiliyor musunuz? Ufak bir endüstri mühendisliği yaklaşımı yaparak bu durumu sayısal olarak inceleyelim.TÜİK 2023 verisine göre ülkemizde 1 öğrencimizin lisans okuduğu zaman, devletimizin (vergilerimizin) katlandığı maliyet yaklaşık olarak 4090 USD/Yıllık olarak belirlenmiş.

Bir de ailelerin katlandığı bir maliyet var, bu maliyet ise 2023 yılında 2420 USD/Yıllık  olarak hesaplanmış. Tabi bu maliyetler bütün Türkiye ortalaması alınarak hesaplanmış değerlerdir, yani asıl üniversite okunması gereken büyük şehirlimizdeyseniz , bu maliyetler artmaktadır.

​

Yaklaşım;

 

       1. 2023 yılında mezun olan sayısı: 950.000 kişi (2023 yılında kaç kişinin mezun olduğu verisi YÖK tarafından     yayınlanmamıştır.2021 verisine göre yaptığım simülasyona göre çıkan mezun sayısını baz alıyorum.)

​

Not:2023 yılında lisans mezunlarını 1 yıl içerisinde istihdam edilme oranı : %75,6

​

       2. 2023 yılında lisans okurken bölümlerinden memnun olmayıp okulu bırakanlar: 150.000 kişi

​

       3. 2023 yılında okuduğu bölümden memnun olmayıp tekrar sınava girenler; 560.000 kişi (kaç kişinin okul değiştirdiği verisi YÖK tarafından paylaşılmamış ancak iyimser biri olarak %10’u alıyorum.)

​

     1.Durumun maliyeti;

 

       950.000 x (1- 0,756) x (4090$ + 2420$) = 1.509.018.000,00 $

 

     2.Durumun maliyeti;

 

       150.000 x (4090$ + 2420$) = 976.5000.000,00 $

 

     3.Durumun maliyeti;

 

       560.000 x 0,10 x (4090$ + 2420$) =  364.560.000,00 $

​

     Toplam Yıllık Maliyet (2023 yılı için) = 2.850.078.000 $

 

     Lisans için yapılmayan planlamanın milletimize olan maliyeti neredeyse 2,86 milyar dolar. Bu maliyeti daha anlaşılır kılmak için; 2023 yılında TÜRK HAVA YOLLARI’nın değeri 13,81 milyar olduğunu düşünürsek bu da yaklaşık 0.2 adet THY demektir.

Hatta biraz daha ileriye götürelerim orta ölçekli bölgesel bir havayolu kurulabilirdi.

 

Türkiye Plansızlık Hava Yolları (TPHY)

​

​